Een winkelcentrum waar ook treinen stoppen

Duisburg Hbf: een 20 jaar durende renovatie

John Krijgsman schrijft over de langzaam vorderende renovatie van Duisburg Hauptbahnhof. In 2030 moet een eind zijn gekomen aan de hinder voor de reizigers.

Wie in de afgelopen jaren per trein via de grensovergang Emmerich heeft gereisd, heeft kunnen ervaren dat er flink gewerkt wordt in het Hauptbahnhof van Duisburg. Het betreft een zeer grondige renovatie die in 2009 begonnen is en tegen 2030 voltooid moet zijn. Tijdens de werkzaamheden moet het treinverkeer in dit belangrijke knooppunt zo veel mogelijk door kunnen gaan. Het werk vordert dan ook langzaam, maar de veranderingen zijn vanaf de perrons goed te volgen. In 2025 heb ik Duisburg Hbf vijf keer bezocht en de voortgang van het werk gefotografeerd.

Het eerste station van Duisburg werd in 1846 in gebruik genomen door de Cöln-Mindener Eisenbahn Gesellschaft. Het huidige station dateert uit de periode 1931-1934. De architect was Eduard Lyonel Wehner; de Regierungsbaudirektor voor het totale stationsproject was Johannes Ziertmann. Het in donkere baksteen uitgevoerde stationsgebouw is een voorbeeld van de architectuurstroming ‘nieuwe zakelijkheid’ en qua stijl vergelijkbaar met de in dezelfde tijd gerealiseerde stations van Düsseldorf en Oberhausen.

Over de zes perrons met twaalf sporen en één middenspoor heen werd een overkapping van 124 x 150 meter gebouwd. Door de toepassing van vierendeelspanten lijkt de overkapping te zweven boven de perrons. Boven de sporen is de overkapping open, hetgeen in de tijd van de stoomlocs een groot voordeel was. Deze bijzondere kapconstructie werd als monumentwaardig beschouwd maar wordt nu desondanks gesloopt. Na 95 jaar krijgt het station een nieuwe, golvende overkapping met als bijnaam Duisburger Welle.

Een bijzonderheid (en tevens ongemak) is dat tussen het stationsgebouw en het eerste perron enkele perronloze doorrijdsporen lagen (toegang tot het inmiddels verdwenen rangeerstation), waardoor de loopafstand naar de perrons erg lang is. Tegenwoordig ligt er nog maar één doorrijdspoor maar die 40 extra meters moet je nog steeds afleggen.

Vóór het station langs loopt een verdiept gelegen stadsautoweg die in de loop der jaren is uitgebreid tot Autobahn A59. Deze zesstrooks weg is tegenwoordig onzichtbaar (en gelukkig ook nauwelijks nog hoorbaar!) door een grote betonnen plaat die er overheen gelegd is en waarop (onder andere) het ruime maar ook nogal kale stationsplein ligt.

Toen in de jaren ’90 de tram in de Duisburgse binnenstad door tunnels ging rijden werd een ondergronds tramstation Duisburg Hbf gebouwd aan de noordzijde van het station. Voor een handige overstap werden toen alle treinperrons zo’n 90 meter in noordelijke richting verlengd.

Renovatie van de stationshal en de ruim honderd meter lange tunnel onder de treinperrons vond plaats in 2009 en 2010. Het rommelige winkelbestand werd gesaneerd, de Bahhofsgaststätte maakte plaats voor een Amerikaanse hamburger­keten en zoals zo vele stations in Europa veranderde het station in een ‘winkelcentrum waar ook treinen stoppen’. De DB noemt het station dan ook ‘Mein EinkaufsBahnhof’. Daarbij profiteren de DB en veel Duisburgers – net als in heel veel andere plaatsen – van de uitzondering op de nog altijd geldende wetgeving die het geopend zijn van winkels op zondagen verbiedt. Want voor winkels waar benodigdheden voor tijdens het reizen verkocht worden geldt geen verplichte sluitingstijd.

Met een ruime interpretatie van die wetgeving kun je op de stations op alle dagen van de week niet alleen terecht voor eten en drinken maar zijn ook drogisterijen en boekwinkels geopend. En dat geldt ook voor ook winkels voor mobiele telefoons, oordopjes, batterijen, paraplu’s, schoenen, panties, tassen, regen­jassen en noem maar van alles op wat misschien tijdens het reizen noodzakelijk zou kunnen zijn. De loketten voor de kaartverkoop verdwenen en werden vervangen door een ‘Reisezentrum’.

Vanaf 2011 rustte het renovatieproject, tot 2022. Toen begon de vernieuwing van de perrons en de overkapping. Om het treinverkeer door te laten gaan wordt er fasegewijs gewerkt van oost naar west. Inmiddels (begin 2026) zijn de vernieuwde oostelijke stationstoegang en de perronsporen 12/13, 10/11, 8/9, 5/6 weer in gebruik. (Spoor 7 is een doorrijdspoor zonder perron). Spoor 1/2 is het laatste ‘oude’ perron waar nog reizigerstreinen stoppen.

Ook de ‘achteringang’ van het station aan de oostzijde is inmiddels vernieuwd. Zie de foto verderop.

De nieuwe kapconstructie is aanzienlijk hoger dan de oude overkapping. Tussen al het treinverkeer en reizigersbewegingen door draaien verschillende hoge bouw­kranen over het station. Werktreinen zorgen voor de af- en aanvoer van materialen. Toch ontkomt men niet aan grotere beperkingen in het treinverkeer. Bijvoorbeeld was in januari de stop in Duisburg voor sommige ICE’s vervallen. En zo reed ik zonder te stoppen in ICE 225 Amsterdam – München over het door­rijd­spoor 400 tussen het stationsgebouw en de reizigersperrons in Duisburg Hbf.

Op de weer in gebruik genomen perrons vinden nog maandenlang afrondende werkzaamheden plaats. In 2028 moeten alle perrons en de nieuwe overkapping helemaal klaar zijn. Dan is er voor 280 miljoen euro verspijkerd aan Duisburg Hbf. Daarna begint nog weer een flinke klus: de vernieuwing van de bovenleiding op grote delen van het emplacement. De bedoeling is dat in 2030 dit werk voorbij is en het treinverkeer en de reizigers in Duisburg Hbf dan voorlopig niet meer gehinderd zullen worden door werkzaamheden.

Foto’s

Duisburg Hbf, oude en nieuwe kap. 19 februari 2025.

S-Bahn-treinstel 422 011 stopt op spoor 4. 19 februari 2025.

Spoor 1-2 met oude kap; dubbeldekker van TRI naar Moers. 24 maart 2025.

Duisburg Hbf, voorzijde. Reclame voor het lokale biermerk König Pilsener is al decennialang prominent aanwezig. 24 maart 2025.

Duisburg Hbf, ingang achterzijde. 24 maart 2025.

De nieuwe kappen. 14 april 2025.

Nieuwe kap met een treinstel van Eurobahn. 17 mei 2025.

In de stationstunnel zijn informatievitrines ingericht over de verbouwing. Foto hieronder: in 2028 zal Duisburg Hbf er zo uitzien.

John Krijgsman

Hoe bereik je Duisburg vanuit Nederland?

7x per dag met een ICE vanuit Amsterdam C, Utrecht C en Arnhem C. Tenzij er werkzaamheden zijn en de ICE vanaf Utrecht wordt omgeleid via Venlo. Dan kun je voor Duisburg overstappen in Mönchengladbach. Prijzen zijn flexibel, hoe korter voor vertrek dat je boekt, hoe duurder. Maar er zijn al tickets vanaf Amsterdam voor 20 euro enkele reis. www.bahn.de

Vanaf Arnhem Centraal is er een uurdienst met de RE 19 naar Wesel, Oberhausen, Duisburg, Düsseldorf. Maar als er gewerkt wordt aan het spoor wordt de RE19 vervangen door een bus van Arnhem naar Ober­hausen, die er – afhankelijk van waar onderweg gestopt wordt – bijna 2,5 uur over doet. Als de RE 19 wel rijdt gaat het tegenwoordig helaas ook niet echt snel: omdat VIAS al geruime tijd te weinig treinstellen heeft die naar Nederland kunnen rijden, is de doorgaande dienst Arnhem – Düsseldorf tegen­woordig ‘gebroken’ in Emmerich, met een overstaptijd aldaar van ruim een kwartier. www.bahn.de

Tickets van het Verkehrsverbund Rhein-Ruhr en het Deutschlandticket zijn geldig in RE 19 vanaf Arnhem. Bijvoorbeeld 24-uursticket voor het hele Rhein-Ruhrgebied voor € 38,40. Bij 2 t/m 5 personen nog goedkoper! www.vrr.de

Vanaf Venlo is er een uurdienst met de RE 13 naar Viersen, Mönchen­­gladbach, Düsseldorf, Wuppertal en Hamm. Vanaf Viersen, Mönchen­gladbach en Düsseldorf kun je meerdere keren per uur naar Duisburg. Zie www.vrr.de. Ook Venlo valt binnen de geldigheid van het Deutschlandticket en de tickets van het VRR.

Maar: als er gewerkt wordt aan het spoor tussen Zevenaar en Oberhausen worden ICE’s en goederentreinen omgeleid via Venlo. Om daarvoor baanvakcapaciteit te creëren op dit tussen Kaldenkirchen en Dülken (12 km) nog steeds enkelsporige traject, wordt dan de RE 13 verbust. Met als klein voordeel: de snelbus is tussen Mönchengladbach en Venlo meestal sneller dan de trein, zodat over­stap­tijden ruimer worden.