Uit de winkel

Recent verschenen boeken en andere artikelen uit het rijke aanbod van onze verenigings­winkel.

Recent verschenen

Klik op een afbeelding voor meer informatie. Of bekijk alle recente artikelen.

Kalenders 2027

We hebben al een flink aantal kalenders voor het volgende jaar in huis. Bekijk het overzicht.

Aanbiedingen

Voor de gebruikers van onze webwinkel hebben we onze aanbiedingen op een rijtje gezet. Je vindt ze door de categorie Aanbiedingen aan te klikken. Zeker weten of er nog voorraad is? Neem contact op met verzending@nvbswinkel.com.

Tweedehands

We hebben weer een aantal tweedehands artikelen ingevoerd in de webshop:

• Nederlandse artikelen
• buitenlandse artikelen

Voor de buitenlandse artikelen geldt altijd: slechts één exemplaar beschikbaar, dus wees er snel bij. Van de Nederlandse artikelen hebben we soms meerdere exemplaren beschikbaar.

Aankondiging

De rijtuigen voorbij… Beknopte geschiedenis van de stalen rijtuigen van NS. ISBN 9789492040909. Uitg. Lycka till Förlag. Nummer 65 in de NVBS-boekenreeks. Artikelnummer 016-0122. Prijs € 59,00. Bestellen in de webshop.

Over de stalen rijtuigen van NS is niet heel veel gepubliceerd, maar twee publicaties springen er wel uit: de website van Martijn Haman en het boekje De stalen getrokken rijtuigen der Nederlandse Spoorwegen van de hand van wijlen N.J. van Wijck Jurriaanse.

Als een poging de vele informatie verzameld door Martijn (ook) op een andere wijze voor de toekomst te behouden en omdat het boekje van Van Wijck Jurriaanse weliswaar veel informatie bevat, maar vooral omdat het manuscript al in maart 1979 werd afgesloten, is dit boekwerk ontstaan, dat zich – in tegenstelling tot de website van Martijn – beperkt tot materieel dat bij NS was geïmmatriculeerd.

In 1923 ontving NS (toen nog de belangengemeenschap van HSM en SS) de eerste stalen getrokken rijtuigen. Bedoeld als toekomstige tussenrijtuigen van het elektrisch materieel 1924 werden de tien rijtuigen eerst gebruikt als getrokken rijtuig in de (inter)nationale dienst. In 2025 zijn de laatste getrokken rijtuigen, type ICRmh, aan de kant gezet en bestaat het materieel van wat nu als NS Reizigers door het spoorleven gaat uitsluitend nog uit treinstellen.

Tijd dus voor een beknopte, want er is bijna oneindig veel te vertellen, ge­schie­de­nis van alle typen stalen rijtuigen die NS in dienst heeft gehad. Geïllustreerd met veel foto’s en voorzien van een aantal maatschetsen alsmede tabellen met ieder individueel rijtuig probeert dit boek de lezer een overzicht te bieden van wat volgens velen een trein een echte trein maakt: personenrijtuigen achter een locomotief.

Frank Pennin (jaargang 1953) is al van jongs af aan behept met het railvirus. Treinen en, in iets mindere mate, trams hebben zijn grote belangstelling. Als jonge tiener vaak te vinden rond het spoor, waar (dat kon toen nog al mocht het ook toen al niet) vriendelijke spoormensen hem de kans boden te rijden met treinen in 1:1 en te hijsen aan zware handels van armseinen en wissels. Het idee ‘iets’ met stalen rijtuigen te doen, zat al langer tussen de oren en heeft met dit boek gestalte gekregen.

Frank Pennin ziet af van zijn royalties. Dit bedrag schenkt hij aan de SGB voor het project C12c 6478, dat alles met het onderwerp van dit boek te maken heeft.

Het boek wordt op 14 november gepresenteerd in Delft maar is nu al te bestellen via de webshop van de NVBS.

Op zaterdag 16 januari 2027 geeft Frank Pennin een lezing over zijn boek in NVBS Centraal.

Boekbespreking

A cinquant’anni dal Trifase FS 1902-1976. Door Franco Dell’Amigo, Michele Mingari. Uitg. Duegi Editrice. 138 blz., 31×25 cm., 70 kleurenfoto’s, 109 zw/w-foto’s, 2 kaarten, 1 tekening. Artikelnummer 155-0161. Prijs € 49,00. Bestellen in de webshop.

Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat er in Italië draaistroomlocomotieven reden. Tenminste, de “echte” draaistroomlocs met dubbele draad als bovenleiding. Tegenwoordig maakt het merendeel van elektrische treinen gebruik van draaistroom, die wordt omgevormd uit welke spanning er dan ook op de (enkele) draad staat.

Italiaanse liefhebbers hebben het draaistroomsysteem altijd gezien als hún systeem, hoewel dat historisch gezien misschien niet helemaal juist is. Wel was het Italiaanse draaistroomnet in de jaren 30 het grootste in de wereld met ruim 1900 km netlengte en meer dan 700 locomotieven. Daarbij is de lijn Rome-Sulmona meegerekend. Deze lijn had een hogere spanning (10 kV) en frequentie (45 Hz), dan de rest van het net met een spanning van 3,6 kV en 16 2/3 Hz.

Dit net was, leek het, een beetje willekeurig ontstaan. Het lag grotendeels in het noordwesten van Italië met Turijn en Genua als belangrijke knopen. Maar niet alle lijnen sloten op elkaar aan. Er waren lijnen naar de grens met Oostenrijk, Zwitserland en Frankrijk. Maar die liepen niet altijd door naar belangrijke steden. De lijn langs de Côte d’Azur bijvoorbeeld eindigde in Livorno, niet in Rome.

Draaistroom leent zich vooral voor steile lijnen of lijnen door tunnels. Daar zijn drie redenen voor. De oorspronkelijke techniek liet slechts een beperkt aantal constante snelheden toe, twee tot vier stuks. Vanwege de complexe bovenleiding is de maximum snelheid ook beperkt: 100 km/u. Die bovenleiding vraagt bovendien ook veel masten, die in een tunnel juist niet nodig zijn. Vandaar dat het systeem soms alleen werd gebruikt voor de vervanging van stoomlocs in lange tunnels, zoals de Simplontunnel. Voor bergtrajecten zoals de Gornergrat- en Jungfraulijnen zijn de eerste en tweede beperkingen geen probleem, daarom is draaistroom hier altijd gehandhaafd.

Er zijn de laatste jaren bij diverse Italiaanse uitgevers boeken over dit onderwerp verschenen. De NVBS-winkel kan ze helaas niet allemaal voeren, maar gelukkig is dit boek van Duegi zeer geslaagd als overzicht. Het is bovendien een mooi uitgevoerd boek, zoals we van deze uitgever gewend zijn.

Het boek begint met de historie van het systeem: de groei van het Italiaanse net, het hoogtepunt in de jaren 30, de moeilijke oorlogsjaren en daarna de geleidelijk ombouw naar 3 kV gelijkspanning en de buitendienststelling van de locomotieven. Dit hoofdstuk eindigt met een lijst van openstellingsdata en het jaar van conversie per lijndeel. Hier zijn ook twee duidelijke kaarten opgenomen.

Het volgende hoofdstuk gaat over de techniek van de locs. De typen worden in het daarop volgende hoofdstuk uitvoerig beschreven. Elk type wordt voorgesteld met een schetsje, technische gegevens, bouwjaren en een aantal foto’s. Er zijn aparte hoofdstukken voor de locs met 10 kV, de draaistroommotorwagens en de locs voor de Simplontunnel. In het laatste hoofdstuk staan herinneringen aan het systeem in woord en beeld. Deze zijn vaak afkomstig uit het archief van de Fondazione FS. In briljante kleuren en groot afgedrukt.

Dit prachtige boek is daarom een goede keuze voor wie slechts één boek over dit interessante onderwerp wil aanschaffen.

Leo de Jong