Trams in 2026 in Belgrado, de hoofdstad van Servië

Een bezoek aan het tramdepot Sava

Het tramdepot Sava in de Servische hoofdstad Belgrado is niet open voor bezoekers, maar onze redacteur Fabian Vendrig regelde toe­stemming en bezocht het depot in Nieuw-Belgrado (Novi Beograd). Belgrado heeft nog verschillende tramtypes en dat maakte dit bezoek extra interessant.

Belgrado, 20 april 2026. Het tramdepot Sava in Novi Beograd.

De tramsporen hebben een spoorwijdte van 1000 mm en de trams rijden op 600 volt gelijkspanning. Er zijn twee depots: het Depo Sava (Novi Beograd), en het Depo Dorćol (Stari Grad) vlakbij het centrum. Het oude depot bij Bulevar brandde in 2014 uit en werd gesloopt. Het Sava-depot zal ook verdwijnen want er is inmiddels al begonnen met de bouw van een nieuw depot aan het einde van tramlijn 13 in Novi Beograd. Dat ligt meer buiten de stad, zodat er apparte­men­ten gebouwd kunnen worden op de plek van het depot Sava, dat ook vlakbij het trein- en busstation van Novi Beograd ligt.

Vier verschillende tramtypes

Het trambedrijf van Belgrado, Gradsko saobraćajno preduzeće (stads­vervoers­maatschappij), afgekort als GSP, heeft op dit moment vier tramtypes in actieve dienst. De nieuwste tramtypes zijn van de Turkse fabrikant Bozankaya. GSP bestelde 25 van deze trams en de eerste werden in 2025 geleverd. Ze zijn blauw, dat sinds 2025 ook de nieuwe huiskleur is van GSP.

Belgrado, 20 april 2026. Een Bozankaya-tram in het depot Sava.

Het nieuwste tramtype dat daarvoor in dienst kwam, was de CAF Urbos 3. Hiervan werden 25 exemplaren besteld bij het Spaanse bedrijf CAF. Deze trams kwamen in 2011 in dienst en waren uitgevoerd in een rode kleur, wat destijds de standaardkleur was van het vervoersbedrijf. Dit tramtype rijdt ook in Utrecht.

Belgrado, 20 april 2026. CAF-tram 1505 voor de werkplaats.

Trams uit Bazel

In 2001 kreeg de stad Belgrado 51 trams cadeau van de Zwitserse stad Bazel, waar deze trams daarvoor in dienst waren. Het gaat om GT6-trams, gebouwd door de Düsseldorfer Waggonfabrik (Duewag) in 1967 en 1972. Deze gelede zesassige trams vormden jarenlang een vertrouwd beeld in Bazel en zijn later een iconisch onderdeel geworden van het trampark van Belgrado.

Belgrado, 20 april 2026. Een gele Duewag-tram met bijwagen, met op het dak een bord met de tekst: ‘Switzerland and the city of Basel greet Belgrade’.

De instructeur van de trambestuurders, die tevens de rondleiding verzorgde, vertelde dat deze trams erg geliefd zijn bij bestuurders vanwege hun prettige rijeigenschappen. Ook onder liefhebbers zijn ze een gewild foto-object, mede door hun klassieke uitstraling.

Er rijden zowel gele als groene exemplaren, al is het merendeel groen. Naast de motorwagens werden ook bijwagens overgenomen van het trambedrijf van Bazel, waardoor langere tramcombinaties mogelijk zijn.

Hoewel er nog altijd veel van deze trams in dienst zijn, dringt de tijd. Door hun hoge leeftijd en het ontbreken van moderne voorzieningen zullen ze op termijn verdwijnen, al is nog niet bekend wanneer ze definitief uit dienst worden genomen. Ook reserve-onderdelen zijn een probleem, want de oudste Duewag-trams zijn inmiddels zo’n 59 jaar oud en onderdelen worden nu geplukt van de oudste exemplaren.

Belgrado, 20 april 2026. Links Tatra-trams, rechts een groene tram uit Bazel met bijwagen.

Tatra-trams

Belgrado, 20 april 2026. Tatra-trams in het depot Sava.

Sinds 1980 rijden er Tatra-trams in Belgrado. De hoofdstad van het toenmalige Joegoslavië bestelde er zo’n 220, van het type KT4YU. Het zijn compacte gelede trams die speciaal werden aangepast aan de Joegoslavische wensen, onder meer qua spoorwijdte en technische specificaties.

Dit type werd ook geleverd aan Zagreb, toen de hoofdstad van de deelrepubliek Kroatië, nu een zelfstandig land. Ze werden gebouwd door ČKD Tatra in Tsjecho­slowakije tussen 1980 en 1997. Tatra-trams waren in de tweede helft van de twintigste eeuw zeer wijdverspreid in het Oostblok en bepaalden het straat­beeld in tal van steden in landen zoals Tsjecho­slowakije, Oost-Duitsland, Polen en de Sovjet-Unie. Ze stonden bekend om hun eenvoudige, robuuste constructie en waren daardoor relatief gemakkelijk te onderhouden.

De 2305 is geel geverfd en omgebouwd tot cargotram. Deze vervoert onderdelen tussen het depot Dorćol en het depot Sava.

Met lijn 7 door het drukke Belgrado

Na bezoek aan het depot werd er natuurlijk ook een ritje gemaakt met een tram. De rit, met een CAF-tram op lijn 7, ging vanaf het depot naar Ustanička en terug, een retourrit van zo’n anderhalf uur. Het drukke en chaotische verkeer vraagt veel van de trambestuurders. Soms staan er auto’s geparkeerd op de trambaan en dan is het wachten, want een sleepwagen is niet altijd direct beschikbaar. Geduld is een schone zaak en vooral rustig blijven was de wijze les van de vriendelijke tram­bestuurder.

Het bezoek aan depot Sava gaf een bijzonder inkijkje in een tramnet dat volop in beweging is. De combinatie van modern materieel en klassieke trams uit zowel West- als Oost-Europa maakt Belgrado tot een unieke tramstad. Tegelijkertijd is duidelijk dat er de komende jaren veel zal veranderen: oude trams zullen verdwijnen, er zal een nieuw depot worden gebouwd en ook zullen er nieuwe trams blijven instromen. De aanleg van een metro zal ook voor verandering zorgen in de tramexploitatie.

Het was in ieder geval een waardevol bezoek aan het depot, waarbij de vriendelijke ontvangst door de depotchef en zijn medewerkers het geheel extra bijzonder maakte. Juist daarom was dit bezoek een geslaagde momentopname van een trambedrijf dat volop in beweging is. In het najaar zal bij 24Trains.tv, partner van de NVBS, een documentaire volgen over de trams in Belgrado.

Met lijn 7 over de Ada-brug die de Sava-rivier overspant. Deze brug werd op 1 januari 2012 geopend. De tramrails werden pas later aangelegd: de eerste tram reed op 5 juli 2019 over deze brug.

Fabian Vendrig